Bir CNC programcısına bir gövdeye ait 3B model verilir. İşlem hazırlığı için referans yüzeyler seçilmeli, iş parçası tanımlanmalı, takım yolları oluşturulmalı ve belirli bir makine için program hazırlanmalıdır. Ancak bu aşamada geometri üzerinde işlemler gerekebilir: kaba işleme için deliğin kapatılması, işleme sınırının çizilmesi veya iş parçasının ayrı modellenmesi gibi. Bu nedenle programcının ne kadar CAD bilgisine ihtiyaç duyacağı, kendisine verilen görevlerin kapsamına bağlıdır.
CAM sistemi kullanmak, ürünü baştan tasarlayabilme yeteneği gerektirmez. Ancak teknik resimleri ve modelleri güvenle okuyabilmek, toleransları anlamak ve işleme için parçanın geometrisini hazırlayacak temel CAD becerilerine sahip olmak gerekir. Eğer programcı aynı zamanda fikstür tasarımı yapıyor, tasarım modellerinde düzeltmeler yapıyor ya da ürünü fikirden üretime kadar takip ediyorsa, daha kapsamlı CAD bilgisi gereklidir.
CAM ve CAD görevlerinin sınırları
CAM ortamında programcı, kurulum şemasını, takımı, kesme parametrelerini ve operasyon sırasını belirler. Takım yollarını hesaplar, doğrular ve post-işlemci ile makineye özel NC kodu üretir. CAD ise ürün geometrisiyle ilgilenir: modellerin, montajların ve teknik resimlerin oluşturulması ve düzenlenmesi. Günümüz yazılımlarında bu işler tek bir arayüzde birleşebilir. Örneğin Fusion tasarım ve işleme araçlarını birleştirir, NX ise NC programı hazırlanırken model üzerinde düzenleme yapmaya olanak tanır.
Bir parçadaki delik örneği, bu ayrımı gösterir. Deliği işlemek için programcı CAM'de takım seçer ve operasyon oluşturur. Kaba işleme yolu güvenli hesaplanabilmesi için üretim modelinde deliği geçici olarak kapatması gerekirse, geometri düzenleme araçlarına ihtiyaç duyar. Deliğin nominal çapını kendi inisiyatifiyle değiştirmek ise onaylı tasarım dokümanını etkiler ve tasarım ekibiyle mutabakat gerektirir.
Programcıların kullandığı temel CAD becerileri
Mühendislik ekibinden tamamlanmış bir model gelse bile programcının bunu incelemesi gerekir. Model üzerindeki özellikleri ölçebilmeli, modeli teknik resimle karşılaştırabilmeli, uygun referans yüzeyleri belirleyebilmeli ve takım erişimini değerlendirebilmelidir. Parçanın koordinat sisteminin nerede olduğu ve makinedeki kurulumla ilişkisi de anlaşılmalıdır.
Günlük işlerde faydalı olan basit işlemler şunlardır: yardımcı bir eskiz çizmek, takım yolu için sınır veya yüzey oluşturmak, üretim kopyasındaki gereksiz öğeleri kaldırmak ve iş parçası modelini tanımlamak. Bu işlemler işleme hazırlığını destekler; programcıyı ürün tasarımından sorumlu kılmaz.
Model ile teknik resim arasındaki farklara özellikle dikkat edilmelidir. Örneğin modeldeki bir yarıçap, resimde belirtilenden farklı olabilir veya önemli bir yüzeyin yüzey pürüzlülüğü belirtilmemiş olabilir. Programcı bu tutarsızlığı fark etmeli ve açıklama istemelidir. CAM yazılımı, hangi dokümanın üretim için onaylandığını belirleyemez.
Daha kapsamlı CAD becerilerinin gerektiği durumlar
Küçük atölyelerde bazen tek bir kişi sadece teknik resim alır ve programlama için gereken 3B modeli kendisi oluşturur. Aynı zamanda fikstür, yumuşak mengeneler veya parçanın montaj elemanlarını tasarlayabilir. Bu işler modelleme, montaj çalışmaları ve işletmenin istediği teknik dokümantasyonun hazırlanması becerilerini gerektirir.
Ayrı bir tasarım departmanı onaylanmış modeller sağlıyorsa, görevler daha sınırlı olabilir. Programcı üretim kopyasını hazırlar, orijinal ürün geometrisini değiştirmez. CAD araçlarını bilmesi gerekir ancak zamanının çoğunu işleme stratejisi, post-işlem ve program doğrulamasına ayırabilir.
Öğrenmeye nereden başlanmalı
Yeni başlayan bir CNC programcısının bir parçayı baştan sona işlemesi faydalıdır: teknik resmi okumak, modeli incelemek, referans yüzeyleri ve iş parçasını seçmek, operasyonları oluşturmak, çarpışmaları kontrol etmek, kod üretmek ve sonucu makinenin kapasitesiyle karşılaştırmak. Bu deneyim hangi adımların CAM, hangilerinin geometri düzenleme gerektirdiğini hızlıca gösterir.
Sonrasında günlük işleme hazırlığında kullanılan CAD fonksiyonları öğrenilmelidir: ölçüm, eskiz çizimi, yüzeylerle çalışma, basit katı model değişiklikleri ve üretim kopyası üzerinde çalışma. Eğer iş fikstür tasarımı veya teknik resme göre parça oluşturmayı içeriyorsa, tam 3B modelleme ve dokümantasyon bilgisi geliştirilmelidir.
Verilen geometri işleme için hazırsa ve tasarım değişikliklerini başka biri yapıyorsa CAM yeterli olabilir. Ancak bu durumda bile CNC programcısının modeli kontrol etmek ve takım yolları için geometri hazırlamak üzere CAD araçlarını kullanması faydalıdır. Bu becerilerin derinliği, parça modelleme ve fikstür tasarımı yapma zorunluluğuna bağlıdır.